Lenige Hollanders, Kerst in de velden van Kololi en een trouwpartij

‘It’s the most wonderfull time of the year’ galmt overal uit de speakers. Soms loopt er een verdwaalde Kerstman over straat met een flitsende lichtgevende muts op. We gniffelen hier soms om, want in onze beleving past dit niet echt bij een temperatuur van 30 graden maar is dit onlosmakelijk verbonden met kou, sneeuw en donkere dagen rond Kerst.

We genieten volop van de Afrikaanse voorbereiding voor Kerst. Inge heeft haar best gedaan op de decoratie van het ziekenhuis met I-love-you-ballonnen (helaas waren alle ballonnen vorige week al geklapt en moest het deze week opnieuw) en ander kitscherig spul. De knallende ballonnen veroorzaken soms luide explosies, volgens een collega moesten we de patiënten maar inlichten hierover voordat ze dachten dat het ziekenhuis vol bommen zou liggen… De mannen van de housekeeping werden opgetrommeld met hun ladders om spijkers in de muren te boren om de ballonnen te kunnen ophangen, tsja of dat nou zo goed is voor de muren van het net 2 jaar oude ziekenhuis vragen we ons af. Tot de 23^e 18:00 was het onbekend of de 24^e December een public holiday (feestdag) zou zijn of niet maar er werden maar alvast voorlopige roosters van wie er dan wel of niet zouden moeten werken opgesteld, in afwachting van de afkondiging op TV. Mooi is dat veel moslims met christenen het Kerstfeest vieren zoals ook veel christenen met moslims het Tobaski (offerfeest) vieren.

 

Weer een transfer van een patiënt naar Senegal. Makkelijker gezegd dan gedaan, het medische team was namelijk in hun hotel dus we hebben 2 uur met de patiënt op het vliegveld gewacht in de ambulance in de brandende zon. Gelukkig was de patiënt stabiel...Hoe frappant ook dat de security van de airport niet eens wist dat de airambulance al op het vliegveld geland was...

 

Feestjes vieren hier zijn ze heel goed in, dus ook de geboorte van Jezus wordt zeer uitbundig gevierd. Dresscodes, selfies met de gehele kerk gehuld in Kerstmutsen, swingende koortjes, presentjes voor jong en oud (wij konden gelukkig ook met een pak biscuitjes naar huis;) en dansende kinderen. Er is ongeveer elke avond een kerkdienst momenteel, dus we vergaren heel wat cadeautjes op deze manier. We genieten ervan om Kerst op deze manier te vieren, om samen met anderen blij te zijn dat Jezus als kind naar de aarde kwam om Zijn leven voor ons te geven zodat wij in vrijheid kunnen leven.

Vorig weekend zijn we naar een bruiloft geweest. We wisten in eerste instantie niet van wie maar dat maakte ook niet zoveel uit. Voor een Afrikaanse bruiloft heb je natuurlijk ook traditionele kleding nodig. We hadden van een vriendin hier de stof gekocht waarmee we naar de tailor gingen. Het is altijd weer een grote verassing hoe zo’n jurkje of rok uitvalt, zoals verwacht was het inderdaad ook vrij ‘typisch’. Maar goed, hoe je er hier uitziet maakt niet zoveel uit (wat een verademing hé!). En ondanks de soms stijf omhoog staande jurk oogsten we toch veel bewonderende blikken en complimenten in onze African dresses.

Zie links 2 witte dames wachten op hun jurken;)

 

De naaimachine waar het allemaal mee gebeurd is...

Nadat de kerkdienst een uur later dan gepland begon klonk het ‘I promise to be true to you in good times and in bad, in sickness and in health …’ door de kerk heen, een mooi moment. Hierna zijn we naar Marakissa gereisd, heel leuk om met allerlei andere mensen in de bus te zitten die ook geen idee hadden wie het bruidspaar nou precies was maar die ook via-via-via waren uitgenodigd. Ondertussen wisten we natuurlijk wel een beetje wie het bruidspaar was, dorpsgenoten van een vriendin uit Marakissa. Toen we daar aankwamen was het feestgedruis al begonnen, alle omliggende dorpen waren ook uitgenodigd dus druk was het zeker. We konden gelijk meehelpen in de bediening en iedereen voorzien van een Fanta of een biertje met een bakje koekjes. Ondertussen werden er speeches gehouden die soms niet te verstaan waren doordat ze microfoon zo hard stond en het enthousiasme zo groot was. Of daar klonk weer een fluitje en begonnen 4 vrouwen uitbundig te dansen. Waarna de hele zaal weer losging. Na het aansnijden van de bruidstaart vond er een ware rel door de dorpskinderen plaats op de ballonnen die aan de boog rondom de taart hingen. Waardoor de taart bijna omviel. We kregen gauw een stuk mierzoete cake in onze handen gedrukt en zijn naar buiten gerend. Waar het alweer tijd was voor andere dansen. En nog meer dansen. We hebben heel veel zitten observeren maar op een gegeven moment kregen de kinderen Inge toch in het vizier en was een houterige dans onvermijdelijk. Waarna Lenneke zich nog dieper verschool in een hoekje. Haha, het was weer een heuse vermakelijke ervaring:-)

Het bruidspaar was wel heel erg jong...

 

Traditionele kleding

 

We hebben overnacht in Marakissa, het dorpje waar de bruidegom opgegroeid was en waar de bruiloft was. Met 5 personen op een dun matrasje terwijl de dansen doorgingen tot 4u s’nachts en de haan s’morgens om 6u weer kraaide. Zo’n nacht was het. De volgende dag zijn we in de middag soort van weggevlucht omdat alle vrouwen Lenneke bijna dwongen om mee te doen met de cultural dances omdat ze dat gisterenavond nog niet had gedaan. Niet dat Lenneke dat niet kan natuurlijk (heb je haar super lenige benen wel eens gezien?), maar je moet ook je plaats weten. Helemaal op het gebied van dans waar wij als stijve Nederlanders niet zoveel kaas van gegeten hebben. Wat schrokken we toen het busje het na 2 meter opgaf, nadat  er 3 mannen onder het busje wat gemorreld hadden en em weer aanduwden tuften we dan toch terug naar Kololi. Met een big smile en naar-vis-stinkende-handen, want we hadden een uur daarvoor vissenkoppen ontleed die samen met de rijst gegeten zouden gaan worden. We vonden het helemaal niet erg dat we dáár niet bij zouden zijn.

 

De eerste 2 maanden hier zitten er al bijna op, de tijd vliegt! We hebben 2 weken bezoek gehad van Irene, een vriendin van Inge. Wat waren we blij met de repen Tony Chocoloney, stroopwafels, banketstaaf, drop en ander lekkers. We genieten er nu nog steeds van. Oké, dat is inderdaad niet waar want het was de volgende dag ongeveer allemaal op. We kijken nu al reikhalzend uit naar het volgende bezoek (hint JP…).

We genieten nog steeds van elkaar, slechte grappen, toeristische hoogstandjes, Senegal (o nee, toch niet want dat was vrij ver rijden waar we niet zoveel zin in hadden;), ontbijtjes van onder de boom op de veranda, middagslaapjes, het ‘lenen’ van elkaars kleding, kibbelpartijen en lachbuien.

Met dank aan de fotografische talenten van Irene;)

Vissersdorp Tanji

Caring is sharing!

Tendaba

We luisteren hier deze dagen veel naar het nummer ‘Light a candle’ van Avalon, 'let’s open our hearts and shine trough the dark!'

 

‘Light a candle

For the old man who sits staring

Out a frosty windowpane

 

Light a candle

For the woman who is lonely

And every Christmas is the same

 

For the children who need

More than presents can bring

 

Light a candle, light the dark

Light the world, light a heart or two

Light a candle for me

I’ll light a candle for you

 

Light a candle

For the homeless and the hungry

A little shelter from the cold

 

Light a candle

For the broken and forgotten

May the season warm their souls

 

Can we open our hearts

to shine trough the dark?

 

 

 

Ziekenhuisperikelen

Zo, tijd voor een update over het werken in het ziekenhuis. Ik kan er inmiddels wel een boek over schrijven want het werken in een Afrikaans ziekenhuis is toch wel even anders dan in het innovatieve  Radboudumc te Nijmegen. Er heeft zich inmiddels al een heuse trouwe schare fans verzameld die zeker te weten via een exchange naar Nederland willen komen. Dus als je een stoet Afrikanen door het Radboud ziet lopen weet je dat de Africmed Clinic alhier wel wat personeel kan gebruiken;)

 

Ik switch momenteel een beetje heen en weer tussen male en female ward, private rooms en de IC. Het bijzondere is dat ongeveer ¼ van de patiënten populatie blank is, dat wordt wel verklaard door het feit dat dit ongeveer de beste (privé)kliniek in Gambia is en er heel veel toeristen worden opgenomen. Malaria komt heel veel voor, eigenlijk is het bijzonder als een patiënt niet aan de IV Quinine gekluisterd is. Dat het een zeer ernstige ziekte is wordt wel duidelijk doordat er de afgelopen 3 weken al minimaal 3 patiënten zijn overleden aan malaria. Hier was ook een Nederlandse vrouw bij die hier al geruime tijd woonde en nooit ziek geweest was. Uiteindelijk toch cerebrale malaria gekregen, een vorm van malaria met zeer ernstige complicaties. Omdat de zorg op onze IC ontoereikend was voor haar werd een overplaatsing naar Dakar (Senegal) geregeld via de verzekering. Dat is natuurlijk niet 1, 2, 3 geregeld alhier. Diverse telefoontjes en frustraties verder was het dan uiteindelijk toch zover. Maar kwam de ambulance met het team van SOS Medicine nou van het vliegveld naar het ziekenhuis of moest onze ambulance met de patiënt naar hen toe? Het feit dat er zich daar 6 mensen mee bemoeiden versnelde het proces natuurlijk niet bepaald…Dat team bestond uit een intensivist en een IC-verpleegkundige, die in ons ziekenhuis niet aanwezig zijn helaas. Er ging een zucht van opluchting door me heen toen ze arriveerden, ik had het gevoel alsof er toen pas echt de kennis en vaardigheden aanwezig waren die nodig waren. Ze zijn 2 uur bezig geweest om haar enigszins te stabiliseren (ze had bijvoorbeeld een kindermaat tube in haar luchtpijp die werd verwisseld…), er werd een Centraal Veneuze Catheter ingebracht (de venflon in haar nek was niet echt toereikend…). Hierna moest een X-thorax worden gemaakt, voordat het apparaat alleen boven was duurde het 20 minuten. Goed, het had dus nog wel wat voeten in de aarde voordat we uiteindelijk op transport konden. De rit in de ambulance was een ware kamikazerit over alle hobbelige wegen en met de kuddes geiten die overstaken. Gelukkig was de driver bekend op het vliegveld en kon hij zo de landingsbaan oprijden. Alwaar het familielid naar de immigratiedienst holde voor een stempel in haar paspoort en de patiënt in een medisch vliegtuigje werd overgeplaatst. Helaas is ze dezelfde nacht overleden in het ziekenhuis te Dakar. Leven en dood liggen dicht naast elkaar en daar word je hier soms hard mee geconfronteerd…

Transfer naar Senegal

Zie de foto hieronder voor de rapportage van de dokter, ik kan er echt he-le-maal niks van maken! De meeste van mijn collega’s zijn wel gewend aan dit soort handschriften maar kunnen meestal ongeveer de helft ontcijferen. Een collega vertelde me over een onderzoek in de VS, dat liet zien dat het mortaliteitscijfer stijgt met 10% naarmate het handschrift van de dokter onleesbaar is. Hij dacht dat hierdoor hier ook wel wat fouten gemaakt zouden worden, ik kon dat alleen maar beamen…

Ik leer een hoop van de creativiteit hier, het werken met weinig materiaal en de samenhorigheid en het plezier met patiënten en collega’s. Denk bij creativiteit bijvoorbeeld aan opgeblazen handschoenen gevuld met water die onder de hielen van een patiënt worden gelegd ter preventie van doorligplekken. Een heel goed alternatief als je niet beschikt over geavanceerde anti-decubitusmatrassen! Maar ook aan feit dat als een patiënt opgesloten zit in de badkamer gewoon de hele deur en de halve muur eruit wordt gesloopt om hem zo snel mogelijk te kunnen bevrijden.

 

Alle was van het ziekenhuis wordt door wasvrouwen met de hand gewassen en daarna gestreken. Vervolgens worden de lakens, handdoeken en andere was op het dak van het ziekenhuis te drogen gehangen. Een mooi gezicht! De tegenstelling met andere geavanceerde apparatuur is groot, op het dak staan bijvoorbeeld zonnepanelen en ook is er het vingerafdruk-incheckapparaat. De sanctie voor het te laat komen of te vroeg vertrekken is 150 dalasi per keer (ongeveer 3 euro), dit wordt ingehouden op het salaris. Niet alle collega’s zijn hier even blij mee…

Ziekenhuisdroogcentrale

In en rondom het ziekenhuis kom ik dingen tegen die gerelateerd zijn aan Holland. Wat te denken van een kast waar op de lades staat; neusmaagsondes, catheters en verbandartikelen. Of een computer die van de Katholieke Universiteit in Nijmegen afkomstig is. Of een lichtbak voor röntgenfoto’s die afkomstig is uit het Rivierenlandziekenhuis te Tiel. Of de 3 geavanceerde echoapparaten op het kantoor van de CEO, het wachten is nog op technici uit Nederland die ze aan de praat kunnen krijgen….Ik ben blij als ik tussen allerlei spulletjes eindelijk een wegwerpmanchet en een bloedcontainer zie, dat maakt het bloed afnemen een stuk veiliger.. Helaas is er maar 1 en dient de volgende keer weer een handschoen als manchet en wordt de ader aangeprikt met een naald en wordt het bloed in een spuit opgetrokken. Met alle risico’s van dien…

Vertrouwde Radboud computer

Volgens mijn collega’s van de apotheek wordt er veel aan ‘resource management’ gedaan. Dit blijkt wel uit het feit dat elke dag de materialen aangevuld worden in de nursingstations. Dat gaat niet per dozen maar per stuk. Dus 10 spuitjes, 5 blauwe canules, 2 flessen nacl, 1 bol watten en een halve doos handschoenen. ‘Sweetheart, bring back that box if it’s empty!’. Hoe vaak ik die trappen naar de apotheek niet op en neer ga elke dag;). De urinecontainers en zuurstofmaskers worden uitgewassen en hergebruikt. Goed om zo kritisch te zijn op de voorraden, verspilling is iets wat hier niet zo veel voorkomt. De keerzijde van deze resource-management-medaille is wel dat er soms echt tekort is aan materialen. Per team is er bijvoorbeeld 1 fles handalcohol, de fles waarmee deze wordt bijgevuld staat in het kantoor van de headnurse en de fles waarmee die fles moet worden bijgevuld in het kantoor van de CEO. Als die beiden niet aanwezig zijn is er dus een probleem…Hoewel, ik ervaar dat meestal als een probleem, de rest heeft er volgens mij niet zoveel last van;)

 

Ik word herhaaldelijk door collega’s staande gehouden met de vraag of ik moslim of christen ben. Met daarna de vraag of ik volgende zondag mee ga naar hun kerk of  zin heb om de Koran en de Bijbel te gaan vergelijken. Religie neemt een belangrijke plaats in, niet geloven is eigenlijk niet echt een optie. Een Nederlandse man die assertief tegen een nurse vertelde dat hij niet gereanimeerd wilde worden kreeg een preek vanuit moslimperspectief waarom dat echt niet kon. Ook de CEO kreeg grote ogen toen hij het hoorde.

Theater nurses

 

We genieten nog steeds volop van de zon, de bijna rijpe bananen in onze tuin en de winkel aan de overkant van de straat waar we alle producten voor een prikkie kunnen kopen. Hoe handig dat je 1 sigaret of 1 luier kunt kopen. Niet dat we één van beiden nodig hebben, maar wel leuk om te weten toch;). Ze kennen ons inmiddels wel want 1 snoepje voor 2 cent en 3 bananen voor 20 cent gaan er daarentegen wel als zoete koek in.

Oké, en als we het echt niet meer uithouden dan gaan we ons soms te buiten in de supermarkt. Waar je voor slechts 5 euro een pot Nutella pasta en voor 10 euro een pak yoghurt kunt kopen. En waar zelfs stoffige chocoladerepen soms feestjes in onze monden veroorzaken. Tot zover onze culinaire uitspattingen! We gaan nu Irene, een vriendin van Inge, ophalen op het vliegveld! Tot ziens allen die ons lief en dierbaar zijn! Geniet van de Sint, pepernoten en het komende Kerstfeest! O ja, of wij nog Sinterklaas gevierd hebben? De Sint had een lekker pak Tucjes gekocht voor haar zusjes, maar op een of andere mysterieuze manier was de helft al op voordat het in de schoen lag. Oeps!

 

 

Smiling coast of Africa!

Weer een teken van leven vanuit de smiling coast of Africa! We zijn inmiddels aardig ingeburgerd in Kololi, ons dorpje zoals het nu al voelt. De afgelopen 3 weken zijn omgevlogen, het voelt alsof we hier al maanden zijn! Janet en Lenneke vullen hun dagen met werken in het nieuwe restaurant, zie hieronder het resultaat van uren noeste arbeid; vieze handen. De opening voor Kerst gaat waarschijnlijk wel lukken, de volgende vraag is of er genoeg ruimte is om alle, met name mannelijke, geïnteresseerde klanten te herbergen. We kijken reikhalzend uit naar de opening van Food on Wood!

Na werktijd en in de weekends is er natuurlijk nog genoeg tijd om de omgeving te verkennen, urenlang op ons wasgoed te boenen (Inge aait haar was, de wasvrouwen van de buurman kijken meewarig toe), te voetballen met de buurjongentjes in de straat, brieven te schrijven aan het thuisfront, te ploeteren over de zandpaden en vriendelijk gedag zeggen tegen alle buurtgenoten die de 3 gezusters inmiddels wel kennen (‘excuse me, do you have a minute, what is your nice name, you walk like a champion, do you want a taxi, can you be my second wife, I recognise your face, can you buy me a football, etc’). Ergens geeft het ons ook wel een veilig gevoel dat er zoveel op ons gelet wordt en de sociale controle erg hoog is. Van elkaar kwijt raken is zo gelukkig geen sprake. En wat schetst onze verbazing als we een Nederlandse boekentafel tegenkomen onderweg, fijn dat we zelfs aan onze literaire ontwikkeling kunnen werken hier.

  Afrikaanse wasjes draaien

De vraag is in hoeverre alle duizenden handgeschreven brieven ook daadwerkelijk gaan aankomen...

De Nederlandse boekentafel onder de boom.

Lenneke

Vorig weekend zijn we naar vrienden in Marakissa geweest,  een paar dagen ervoor kwamen we op een van de vele stoffige zandpaadjes een zeer interessante jongeman tegen. Captain John was zijn naam, vertelde hij.  Hij was de securityman bij een nieuw restaurantje, genaamd Shaloom café. Het concept van dit café: er worden prostituees geholpen om weer terug in de maatschappij te komen, daarnaast wordt er over de liefde van God gedeeld en krijgen ze professionele counseling. Ze maken ondertussen dan allerlei tassen en frutseldingen om zo nuttig bezig te zijn. Verder kan je in dit café terecht voor een lekker Gambiaans sapje en hapje. Oja en er staan ook nog zoon duizend boeken waar wij uiteraard gretig gebruik van gaan maken;). Op uitnodiging van de Captain gingen we de volgende zondag naar Marakissa om te komen kijken waarom hij eigenlijk een captain was.

Captain John

 

Na een hobbelige rit in een volgepropt busje waar altijd meer in past dan het lijkt kwamen we aan.  Erg fijn om soms weg te zijn van het drukke toeristengedeelte en om in het echte inlandse Gambia te vertoeven! S ’morgens gingen we eerst naar een kerkdienst in een oude afgebrokkelde school. Erg bijzonder! Zo weinig en zo veel geloof. Zie je het voor je in Nederland? Er hoeft maar een stoeptegel los te liggen, of een stoel niet goed te staan in de kerk en iedereen is in rep en roer ( oké beetje overdreven maar bijna waar;).

Na de dienst gingen we een voetbalwedstrijd houden met onze kleine vrienden. En aangezien deze zusters Schouten best wel een beetje kunnen voetballen (iets met acht broers) werd het een uitermate spannende wedstrijd. Uiteindelijk uitgeput bezweet op de grond gevallen haha…

Waterbron in Marakissa

 

Toen was het tijd voor captain John om zijn naam waar te maken, hij is de leider van 127 kinderen, die elke zondag middag het veld rond marcheren. One step forewaaaaaaaaaaaaaaaaaaard!!!! And goo! En zo goed! Niet te zuinig. Daar kunnen ze bij defensie nog wat van leren!

Want naast kennis over God en de Bijbel is discipline voor deze kinderen het belangrijkst vertelde hij. Zo werden ze hier geleerd om soldiers for Christ te zijn. Natuurlijk moesten wij er ook aan geloven als soldaten dus daar gingen we. One step backwaaaaaaaaaaaaard. Overal gegiechel en gelach, want in de maat lopen moesten we nog erg leren haha…

Geweldig toch! Om zo soldiers in the army of Christ te zijn:-)

De rest van de dag hebben we gekanood in een prachtig meertje, te veel rijst gegeten, gedanst met prachtig geklede buurvrouwen (althans Inge rende dwars door de prachtig versierde vrouwenkring heen. En schudde hierbij haar Gambiaanse gillende billen en gaf een grote oerkreet en deed iets met een sjaal boven haar hoofd?! Heel vreemd wel haha). Ik, Lenneke, schaamde me ergens diep achter een boom. De eerlijkheid betracht te zeggen dat ik soms nog iets te veel van m’n westerse geremdheid in m’n lijf heb als het om Gambiaanse dans gaat maar ook dit komt wel goed!

3 lonely strangers on the road

De daaropvolgende zondag gingen we naar een kerk in Westfield waar we al wel eens geweest waren. Wij dachten dat we de weg nog wel wisten en gingen dapper op pad. Na een half uur geploeterd te hebben door het zand en onderweg al drie verschillende andere kerken gezien te hebben, waren we er klaar mee. Gelukkig waren er een aantal mensen  die ons de weg vertelden. Want ja hun wisten echt heel zeker waar onze kerk was. Onderweg verzamelde er zich steeds meer mensen die zich er mee bemoeiden en ons allerlei richtingen op stuurden. Uiteindelijk kwamen we bij een hele andere kerk uit dan we eerst van plan waren maar dat mocht de pret niet drukken. Na de dienst, zag ik dat Inge al een traantje van ontroering weg pinkte aangezien ze een piano in het vizier had…nostalgie ten top!  En hup daar ging ze. Wat we niet wisten dat het koor ging oefenen voor Christmas.  Dus daar zaten we met onze stoffige voetjes en bezwete hoofden oooo holy night te galmen. Inge inmiddels aangesteld als vaste pianobegeleider, ik moest de zang leiden. En wee gebeente als we dat niet durfde want shyness is niet toegestaan  in Gambia. Na hevig tegensputteren en dreigen dat we anders nooit meer langs zouden komen  werd er meewarig ingestemd met onze weigering om als solisten op te treden. Met een grote grijns op ons gezicht gingen we die middag weer terug naar huis. Want zoals de voorganger met klem tegen ons vertelde, het was vast geen toeval dat we verdwaalde vandaag, er is overal een plan voor!

 The smiling coast of Africa!

Wat genieten we van de ontmoetingen, onze nieuwe brothers and sisters, de gesprekken en schaterpartijen, de stiekem o zo dure gekochte zakken toffees als we de broodjes ei en borden rijst even zat zijn (die respectievelijk 15 en 60 cent zijn), onze dagelijkse springtouwsessies (o nee, daar beginnen we morgen mee), de Harmattan wind die onze nachten wat aangenamer maakt, de waterketel die ons soms een warme douche bezorgd en de gastvrijheid en vriendelijkheid van het Afrikaanse volk. En wat het allemaal nog zo veel leuker maakt is dat we samen als zussen hier zijn. Niet alleen zussen maar ook vriendinnen voor altijd:-)   COUNT YOUR BLESSINGS!

Ons schamele hutje;)

De newborns krijgen hier pas een naam na 7 dagen, hier waren we bij een naming ceremony. De baby werd als eerste in onze handen geduwd, vader en moeder waren vervolgens nergens te vinden dus we hebben dit prachtige schepseltje maar mee naar huis genomen;)